Waterzucht bij vissen: dennenappelachtige schubben, oorzaken en behandeling

Waar je naar kijkt

Het hele lichaam is opgezwollen, niet alleen de buik, en van bovenaf gezien staan de schubben als de schubben van een dennenappel van het lichaam af. Dat silhouet is het kenmerk en onderscheidt waterzucht van een vis die simpelweg te veel heeft gegeten of eitjes draagt: een dikke vis is glad, een vis met waterzucht heeft uitstaande schubben. Daarnaast zie je meestal een of beide ogen die naar buiten worden gedrukt, bleke of rode kieuwen, een vis die vlak onder het wateroppervlak blijft hangen of op de bodem zit, lange bleke, draadachtige ontlasting en verlies van eetlust, dat een dag of twee vóór de zwelling begint.

Waterzucht is geen ziekte. Het is een beschrijving — vocht dat zich ophoopt in de lichaamsholte en onder de huid — en betekent dat de nieren de interne waterbalans van de vis niet meer op peil houden. Een zoetwatervis leeft in water dat veel verdunder is dan zijn bloed, dus stroomt er de hele dag water via de kieuwen en huid naar binnen en zijn de nieren de hele dag bezig het weer af te voeren. Als ze falen, loopt de vis vol. Wat de nieren uitschakelt, is vrijwel altijd een bacteriële infectie, meestal Aeromonas, die in elk aquarium leeft en onschadelijk is voor een gezonde vis. De bacterie kreeg een kans omdat de vis al verzwakt was: wekenlang oplopende nitraatwaarden, een ammoniakpiek na een overgeslagen waterwissel, een temperatuur die te lang te laag was, ouderdom of de stress van transport en een nieuwe bak.

Daarom verschijnt waterzucht zo vaak bij één vis terwijl zijn medebewoners er prima uitzien, en wordt de aandoening zelden van een andere vis “overgenomen”. De bacteriën waren er altijd al. Het water is wat veranderde.

De eerlijke prognose

Zodra de schubben volledig uitstaan, herstellen de meeste vissen niet meer, wat je ook doet, omdat de orgaanschade achter de zwelling al is aangericht. Als je het vroeg ontdekt — een vis die een beetje opgezwollen is, minder eet en waarvan de schubben langs de rug pas beginnen op te staan — zijn de kansen reëel, misschien ongeveer de helft. De onderstaande behandeling is bij een vroeg geval de moeite waard en bij een laat geval het proberen waard, maar houd het verschil in gedachten, zodat een vis die binnen een week niet verbetert niet nog langer hoeft te lijden.

De behandeling

1. Verplaats de vis. Een kale quarantainebak van 10 tot 20 liter met een verwarming, een luchtsteen en een sponsfilter. Niet omdat de buikwaterzucht zich zal verspreiden — in de gewone zin gebeurt dat niet — maar omdat elke stap hieronder gemakkelijker en goedkoper is in een klein volume en de vis de aandacht bespaard blijft van medebewoners die aan een zwakke vis zullen pikken.

2. Epsomzout, geen aquariumzout. Magnesiumsulfaat, één eetlepel per 40 liter (10 gallons), eerst opgelost in een kopje aquariumwater. Het onttrekt vocht via de huid en geeft de nieren de kans om bij te benen. Bovendien is dit het enige deel van de behandeling dat binnen een dag of twee zichtbaar helpt. Aquariumzout (natriumchloride) doet het tegenovergestelde — het verhoogt de zoutbelasting die de vis al niet meer kan verwerken — dus vervang het niet.

3. Warmte, voorzichtig. Geef tropische vissen 27–28 °C, verhoogd met niet meer dan 1 °C per twaalf uur. Warmte versnelt zowel het immuunsysteem als de werking van het antibioticum. Een goudvis blijft op zijn normale temperatuur; verwarm een koudwatervis niet om hem te behandelen.

4. Een antibioticum, bij voorkeur via het voer. De infectie zit inwendig en medicatie die in het water is opgelost bereikt haar slecht, omdat een vis die niet drinkt weinig ervan binnenkrijgt. Als de vis nog eet, brengt gemedicineerd voer — een product op basis van kanamycine of metronidazol, of korrels die in de medicatie zijn geweekt — het antibioticum daar waar de bacteriën zitten. Als de vis gestopt is met eten, doseer je het water met een antibacterieel middel met brede werking (kanamycine of een nitrofurazonproduct), afgestemd op het werkelijke volume van de quarantainebak, met verwijderd koolstoffilter, en maak je de kuur op het etiket af, ook als de vis er op dag vier beter uitziet.

5. Dagelijks water verversen in de quarantainebak, 25–50 %, waarbij je het zout en de medicatie opnieuw doseert voor het volume dat je vervangt. Schoon water is de helft van elke visbehandeling, en hier is het de helft die de andere helft laat werken.

In de app — een check-up met een foto van bovenaf en van de zijkant, je metingen en aangevinkte symptomen geeft Finley de ernst en een daarop afgestemd plan; Plan aan mijn schema toevoegen plant de dagelijkse waterverversingen, de zout- en medicatiedagen als taken, en de opvolging vraagt of de zwelling afneemt.

Voer een check-up uit voor de zwelling →

Ondertussen de hoofdbak

De vis in de quarantainebak vertoont het symptoom. De hoofdbak is de oorzaak, en als je alleen de ene behandelt, is de volgende verzwakte vis in de gemeenschap het volgende geval. Test vandaag ammoniak, nitriet, nitraat, pH en temperatuur. Alles boven nul voor de gifstoffen, of nitraat boven 40 ppm, vereist nu een waterwissel van 30–50 % en dagelijks testen totdat de waarden weer goed zijn; nitraat dat al maanden in de 20 en 30 ppm zit, vereist vanaf deze week een goed wekelijks schema. Zuig de bodem af terwijl het water eruit is, want rottend voer in het grind is de plek waar Aeromonas zich vermenigvuldigt, en zoek naar wat niemand heeft opgemerkt — een dode slak achter het filter, een verwarming die twee graden te laag aangeeft, twee weken lang dubbel voeren.

In de app — leg de test vast en het oordeel geeft aan welke metingen het probleem vormen en met hoeveel; de trendlijn laat zien of het nitraat al wekenlang stijgt, wat meestal achter een geval van buikwaterzucht zit.

Leg de metingen van vandaag vast →

Weten wanneer je moet stoppen

Een vis die opknapt, gaat weer eten, de zwelling neemt af en de schubben liggen na een of twee weken weer plat. Een vis bij wie dat niet gebeurt — volledig opgezet als een dennenappel, niet etend, zwaar ademend, niet in staat om rechtop te blijven — zal niet herstellen, en nog een week Epsomzout betekent nog een week lijden. Euthanasie met kruidnagelolie (een paar druppels in een kleine bak met aquariumwater, geschud om te emulgeren en langzaam toegevoegd tot de vis slaapt, gevolgd door een sterke dosis) is snel en pijnloos, en de laatste daad van barmhartigheid die een aquariaan kan verrichten. Het is een moeilijke maar eerlijke beslissing, en de gids over het herkennen van lijden is hier ook van toepassing.

Veelgestelde vragen

Hoe ziet waterzucht bij vissen eruit?

Een opgezwollen lichaam, niet alleen een ronde buik, waarbij de schubben ervan afstaan als de stekels van een dennenappel wanneer je van bovenaf kijkt. Uitpuilende ogen, bleke kieuwen, draderige bleke ontlasting en een vis die een of twee dagen vóór de zwelling stopt met eten, zijn de gebruikelijke verschijnselen. Een dikke of kuitvaste vis is glad; een vis met waterzucht heeft uitstaande schubben.

Is buikwaterzucht besmettelijk?

Niet op dezelfde manier als witte stip. De bacteriën die er meestal achter zitten leven in elk aquarium en overweldigen alleen een vis die al verzwakt is, bijna altijd door slecht water. Een tweede geval in dezelfde bak krijgt het niet van het eerste; beide leven in hetzelfde water. Behandel de waterwaarden van de bak voor alle vissen en isoleer de zieke vis voor zijn eigen bestwil.

Kan een vis herstellen van buikwaterzucht?

Soms, als het vroeg wordt opgemerkt — een vis die een beetje opgezwollen is en niet goed eet, waarvan de schubben pas beginnen uit te staan, heeft met Epsomzout, warmte, een antibioticum en schoon water misschien ongeveer evenveel kans op herstel als op verslechtering. Een vis waarvan de schubben volledig uitstaan en die niet meer eet, herstelt zelden, omdat de orgaanschade achter de zwelling al is aangericht.

Geneest Epsomzout buikwaterzucht?

Het helpt. Magnesiumsulfaat, één eetlepel per 40 liter, onttrekt via de huid vocht aan het lichaam en vermindert de druk op de nieren. Daarom is dit de enige stap die binnen een dag of twee zichtbaar helpt. Het behandelt de onderliggende infectie niet; daarvoor is een antibioticum nodig, bij voorkeur door het voer. Aquariumzout is geen vervanging en maakt de situatie erger.

Waardoor ontstaat buikwaterzucht eigenlijk?

Een bacteriële infectie, meestal Aeromonas, die de nieren bereikt van een vis waarvan de afweer verzwakt was. Wat die afweer verzwakte, is bijna altijd het water: nitraat dat wekenlang langzaam oploopt, ammoniak of nitriet na een vergeten waterwissel, een temperatuur die te lang te laag was, of de stress van het transport naar een nieuwe bak. Leeftijd en te veel voeren dragen er ook aan bij. Verbeter het water en de meeste bakken krijgen nooit een tweede geval.